GIẢI PHÁP GIÚP CHỦ STARTUP THAY ĐỔI TƯ DUY KINH DOANH THEO BẢN NĂNG

Kinh doanh theo bản năng thường khiến nhiều doanh nghiệp bị mắc kẹt trong sự trì trệ và khó phát triển. Để thoát khỏi mô hình này, doanh nghiệp cần xây dựng một mô hình kinh doanh bài bản và áp dụng chiến lược quản trị hiệu quả. Bài viết dưới đây AI First sẽ giúp bạn nhận diện các dấu hiệu và giải pháp thoát khỏi tư duy cũ, giúp doanh nghiệp xây dựng được hệ thống kinh doanh phát triển bền vững và tạo lợi thế cạnh tranh.

1. Nguyên nhân khiến doanh nghiệp vẫn kinh doanh theo bản năng

Hiện nay, nhiều chủ doanh nghiệp, đặc biệt là các startup mới thành lập, bắt đầu sự nghiệp từ nền tảng chuyên môn, như kỹ thuật, nghệ thuật, hay các lĩnh vực có chuyên môn cao. Tuy nhiên, mặc dù có đam mê và khả năng sáng tạo mạnh mẽ, họ lại thiếu kiến thức về kinh doanh tổng thể, điều này khiến họ thường xuyên rơi vào tình trạng kinh doanh theo bản năng. Kết quả là, hiệu suất kinh doanh kém và rất khó duy trì sự phát triển ổn định cho doanh nghiệp.

1 - Thiếu kinh nghiệm quản lý

Nhiều chủ doanh nghiệp bắt đầu sự nghiệp từ các lĩnh vực chuyên môn như lập trình viên, kỹ sư, nghệ sĩ, v.v. Họ có kỹ năng chuyên môn xuất sắc nhưng thiếu kinh nghiệm quản lý và điều hành doanh nghiệp. Khi bước vào kinh doanh, họ gặp khó khăn trong việc điều hành tổ chức và quản lý các bộ phận hiệu quả.

2 - Thiếu kiến thức về quản trị và vận hành doanh nghiệp

Các chủ doanh nghiệp này thường thiếu kiến thức cơ bản về quản trị chiến lược, từ việc lập kế hoạch dài hạn, quản lý tài chính, marketing đến xây dựng đội ngũ và quản lý rủi ro. Điều này dẫn đến những quyết định thiếu cơ sở và thiếu tính logic, gây cản trở quá trình vận hành và phát triển doanh nghiệp.

3 - Thiếu mô hình kinh doanh rõ ràng

Nhiều chủ doanh nghiệp bắt đầu mà chưa xây dựng hoặc chưa có một mô hình kinh doanh rõ ràng. Họ dễ dàng bị dẫn dắt bởi cảm xúc và thử nghiệm nhiều ý tưởng mà không có kế hoạch chi tiết hoặc định hướng rõ ràng.

2. Hệ quả nghiêm trọng khi kinh doanh theo bản năng

Khi doanh nghiệp không có chiến lược kinh doanh rõ ràng và thiếu một hệ thống quản lý bài bản, các vấn đề sẽ phát sinh và ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững. Những hệ quả này không chỉ khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động ổn định, mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh và sự phát triển lâu dài.

Dưới đây là các hệ quả nghiêm trọng khi kinh doanh theo bản năng:

1 - Sản phẩm dễ bị sao chép và cạnh tranh giá

Khi thiếu chiến lược xây dựng thương hiệu, sản phẩm mới ra mắt dễ bị sao chép bởi đối thủ và phải cạnh tranh về giá. Doanh nghiệp sẽ rơi vào vòng xoáy giảm giá để bán hàng, nhưng điều này cắt giảm lợi nhuận và không đủ vốn tái đầu tư vào sản phẩm.

2 - Thiếu chiến lược và mục tiêu kinh doanh rõ ràng

Chủ doanh nghiệp chưa xây dựng được chiến lược rõ ràng và mục tiêu dài hạn. Vận hành theo kiểu chắp vá, thiếu hệ thống và kế hoạch cụ thể, không giải quyết đúng nhu cầu và lợi ích của khách hàng khiến doanh nghiệp khó duy trì và phát triển.

3 - Doanh thu phụ thuộc vào kênh truyền thống, mô hình lạc hậu

Kênh truyền thống và mô hình kinh doanh lỗi thời không thể đáp ứng nhu cầu thay đổi của thị trường. Khi doanh thu vẫn phụ thuộc vào những kênh truyền thống không còn hiệu quả, chi phí vận hành ngày càng cao, dẫn đến lợi nhuận giảm và doanh thu không đủ bù chi phí.

4 - Sản phẩm bị bão hòa, khó bán do thiếu thương hiệu

Sản phẩm thiếu sự khác biệt và thương hiệu mạnh mẽ khiến doanh nghiệp khó bán hàng khi thị trường đã bão hòa. Khách hàng chỉ mua một lần rồi không quay lại vì sản phẩm không có giá trị gắn kết lâu dài và thiếu lòng tin vào thương hiệu.

5 - Không thể mở rộng (scale-up) vì thiếu hệ thống nền tảng

Doanh nghiệp thiếu một hệ thống nền tảng vững chắc, bao gồm quy trình, công nghệ và cơ cấu tổ chức hợp lý. Điều này khiến khó mở rộng quy mô (scale-up), doanh nghiệp không thể tăng trưởng hiệu quả mà không gặp phải các vấn đề về quản lý và tài chính.

6 - Nhân sự rời đi vì thiếu định hướng và quy trình rõ ràng

Thiếu chiến lược phát triển nhân sự và quy trình làm việc rõ ràng khiến nhân viên cảm thấy thiếu định hướng và không có cơ hội phát triển nghề nghiệp. Doanh nghiệp sẽ gặp phải khó khăn trong việc duy trì đội ngũ ổn định, gây ảnh hưởng đến hiệu quả công việc và khó duy trì văn hóa công ty.

3. Giải pháp giúp doanh nghiệp thoát khỏi mô hình kinh doanh theo bản năng

Để giúp doanh nghiệp thoát khỏi mô hình kinh doanh theo bản năng,  doanh nghiệp cần phải chuyển sang một mô hình có chiến lược rõ ràng và hệ thống quản lý bài bản. Dưới đây là các giải pháp cụ thể giúp doanh nghiệp xây dựng nền tảng vững chắc và phát triển ổn định.

3.1. Giải pháp từ khóa học “chuyển đổi mô hình kinh doanh online cùng AI” dành cho sếp

Doanh thu chững lại, sản phẩm mất giá, đội ngũ nhân viên ra đi và marketing không hiệu quả đó là những biểu hiện rõ ràng của một mô hình kinh doanh lạc hậu. Chính vì vậy, để giúp doanh nghiệp có thể vượt qua khó khăn và tăng trưởng bền vững, khóa học “Chuyển đổi mô hình kinh doanh online cùng AI” của Trường doanh nhân HBR sẽ là chìa khóa giúp Lãnh đạo/ Chủ doanh nghiệp tự tin vạch ra lộ trình chuyển đổi cho doanh nghiệp, xây dựng mô hình kinh doanh bền vững, liên tục tăng trưởng.

Khóa học được thiết kế dựa trên các nền tảng kiến thức kinh doanh hàng đầu thế giới và kinh nghiệm thực chiến từ hơn 15 năm vận hành doanh nghiệp của Mr. Tony Dzung. Với sự hướng dẫn của các chuyên gia Tony Dzung, doanh nghiệp sẽ học cách ứng dụng AI vào mọi quy trình, giúp tăng trưởng nhanh chóng, tối ưu hóa chi phí và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Lợi ích khi tham gia khóa học: 

• Chuyển đổi mô hình kinh doanh trong kỷ nguyên 5.0: Tận dụng AI, dữ liệu lớn (Big Data), tự động hóa để tối ưu vận hành, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.
• Xác định chính xác năng lực doanh nghiệp: Sử dụng AI phân tích thị trường, đánh giá hành vi khách hàng để tạo ra một đại dương xanh trong đại dương đỏ và xác định USP mạnh mẽ cho sản phẩm.
• Thành thạo quy trình nghiên cứu, phát triển và ra mắt sản phẩm: Ứng dụng AI vào phân tích xu hướng, tối ưu vòng đời sản phẩm để tiếp cận đúng khách hàng mục tiêu, tăng tỷ lệ thành công khi tung sản phẩm mới.
• Xây dựng phễu bán hàng thông minh:  AI không chỉ giúp tối ưu chuyển đổi, mà còn dự đoán hành vi khách hàng, tự động hóa quy trình chăm sóc, giúp doanh nghiệp bán hàng hiệu quả hơn mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào nhân sự.
• Ứng dụng AI trong tạo trải nghiệm khách hàng cá nhân hóa : Chatbot AI, hệ thống CRM thông minh, phân tích dữ liệu tiêu dùng giúp doanh nghiệp hiểu rõ từng khách hàng, từ đó cung cấp trải nghiệm cá nhân hóa, tăng tỉ lệ mua hàng và giữ chân khách hàng trung thành.
• Marketing AI-driven: Tự động hóa tiếp thị để tăng trưởng bền vững, AI giúp tối ưu nội dung, quảng cáo, email marketing, tiếp cận đúng khách hàng vào đúng thời điểm với thông điệp phù hợp, gia tăng hiệu quả gấp nhiều lần so với cách làm truyền thống.

3.2. Xây dựng mô hình kinh doanh bài bản

Để xây dựng mô hình kinh doanh thành công, doanh nghiệp cần có cái nhìn toàn diện về khách hàng mục tiêu và đưa ra các giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế của họ. Một trong những công cụ hiệu quả nhất trong quá trình này là mô hình Canvas. Đây là một phương pháp giúp doanh nghiệp phát triển chiến lược rõ ràng và hướng đến các giá trị thiết thực cho khách hàng. Cụ thể, doanh nghiệp cần xác định những yếu tố sau:

• Nỗi đau của khách hàng: Đây là những khó khăn, thách thức hoặc vấn đề mà khách hàng đang gặp phải. Việc phát hiện chính xác nỗi đau của khách hàng sẽ giúp doanh nghiệp hiểu rõ vấn đề cần giải quyết, từ đó tạo ra những giải pháp phù hợp và hiệu quả.
• Lợi ích mà khách hàng mong muốn: Doanh nghiệp cần xác định lợi ích mà khách hàng sẽ nhận được từ sản phẩm hoặc dịch vụ của mình. Đó có thể là sự cải thiện chất lượng cuộc sống, tiết kiệm thời gian hoặc giải quyết vấn đề nào đó mà họ đang gặp phải. Lợi ích rõ ràng và cụ thể sẽ tạo sự kết nối mạnh mẽ giữa sản phẩm và khách hàng, giúp gia tăng tỷ lệ chuyển đổi và xây dựng lòng trung thành.
• Nhiệm vụ mà khách hàng muốn hoàn thành: Đây là những công việc cụ thể mà khách hàng mong muốn hoàn thành thông qua sản phẩm hoặc dịch vụ của doanh nghiệp. Việc hiểu rõ nhiệm vụ của khách hàng giúp doanh nghiệp tập trung phát triển sản phẩm đúng với nhu cầu thực tế, đảm bảo sự hài lòng và gia tăng giá trị cho khách hàng.

Khi đã thấu hiểu mục tiêu và nhu cầu của khách hàng, doanh nghiệp có thể xây dựng các giải pháp độc đáo và sáng tạo. Mỗi sản phẩm hoặc dịch vụ có thể trở thành một viên thuốc giảm đau đặc biệt, giúp giải quyết nỗi đau cụ thể của khách hàng.

3.3. Xây dựng hệ thống quản lý và quy trình làm việc chuẩn hóa

Việc áp dụng hệ thống quản lý và quy trình làm việc chuẩn hóa là yếu tố thiết yếu giúp doanh nghiệp từ bỏ mô hình kinh doanh theo bản năng và chuyển sang một mô hình quản trị khoa học, có khả năng tối ưu hóa hiệu quả công việc và nguồn lực. Để thực hiện điều này, doanh nghiệp cần thiết lập các quy trình rõ ràng và minh bạch trong mọi hoạt động.

• Xây dựng hệ thống quản lý hiệu quả: Tạo ra một hệ thống quản lý đồng bộ cho mọi bộ phận trong doanh nghiệp, giúp theo dõi và đánh giá hiệu quả công việc trong từng giai đoạn và đảm bảo mọi quyết định được đưa ra dựa trên dữ liệu thực tế.
• Tạo ra quy trình làm việc rõ ràng và minh bạch: Thiết lập các quy trình làm việc chuẩn mực trong tất cả các phòng ban, từ sản xuất, marketing, bán hàng đến quản lý nhân sự, đảm bảo rằng mọi người đều biết được trách nhiệm và quyền hạn của mình.
• Áp dụng công nghệ để tối ưu hóa quy trình: Sử dụng phần mềm quản lý doanh nghiệp (ERP, CRM) để tự động hóa các quy trình công việc, giúp tiết kiệm thời gian, giảm thiểu sai sót và tăng năng suất lao động.

3.4. Tập trung vào xây dựng thương hiệu mạnh mẽ

Một thương hiệu mạnh mẽ không chỉ giúp doanh nghiệp tạo dựng được sự khác biệt trên thị trường mà còn tạo nên mối quan hệ gắn kết lâu dài với khách hàng. Việc xây dựng thương hiệu hiệu quả đòi hỏi chiến lược rõ ràng và sự nhất quán trong mọi hoạt động của doanh nghiệp.

• Định vị thương hiệu rõ ràng: Xác định rõ ràng giá trị cốt lõi và tầm nhìn của thương hiệu để có thể truyền đạt đúng thông điệp và thu hút đối tượng khách hàng mục tiêu.
• Xây dựng nhận diện thương hiệu đồng nhất: Đảm bảo tất cả các yếu tố liên quan đến nhận diện thương hiệu như logo, màu sắc, thiết kế website, và truyền thông đều mang tính nhất quán và dễ nhận diện, tạo ấn tượng lâu dài trong lòng khách hàng.
• Cung cấp giá trị thật và xây dựng mối quan hệ lâu dài: Thương hiệu mạnh không chỉ bán sản phẩm, mà còn xây dựng mối quan hệ với khách hàng thông qua việc cung cấp những giá trị thực tế, cải thiện chất lượng sản phẩm, dịch vụ, và chăm sóc khách hàng tốt.
• Đầu tư vào marketing thương hiệu: Áp dụng các chiến lược marketing hiệu quả, kết hợp giữa quảng cáo truyền thống và marketing kỹ thuật số, để nâng cao nhận thức về thương hiệu và gia tăng sự trung thành của khách hàng.

3.5. Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số

Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa các quy trình nội bộ mà còn nâng cao khả năng cạnh tranh và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Chuyển đổi số giúp doanh nghiệp phát triển linh hoạt và dễ dàng thích ứng với sự thay đổi của thị trường.

• Xây dựng chiến lược chuyển đổi số toàn diện: Doanh nghiệp cần thiết lập một chiến lược chuyển đổi số rõ ràng, từ việc ứng dụng công nghệ vào các quy trình nội bộ đến việc tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng. 
• Sử dụng dữ liệu lớn và phân tích dữ liệu: Doanh nghiệp cần khai thác dữ liệu lớn để phân tích hành vi khách hàng, tối ưu hóa các chiến lược marketing và đưa ra các quyết định chiến lược chính xác. Việc sử dụng phân tích dữ liệu giúp doanh nghiệp nắm bắt xu hướng thị trường và dự đoán nhu cầu của khách hàng.
• Cải thiện trải nghiệm khách hàng thông qua công nghệ: Ứng dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), chatbots và các công cụ hỗ trợ trực tuyến sẽ giúp doanh nghiệp cung cấp dịch vụ khách hàng nhanh chóng và chính xác hơn, từ đó nâng cao sự hài lòng và gắn kết của khách hàng.
• Đào tạo và phát triển nhân sự số: Doanh nghiệp cần đào tạo nhân viên để sử dụng các công cụ công nghệ mới, giúp họ làm việc hiệu quả hơn và thích ứng nhanh chóng với sự thay đổi trong môi trường số.
• Xây dựng nền tảng công nghệ linh hoạt và tương thích: Doanh nghiệp cần xây dựng một nền tảng công nghệ có khả năng mở rộng và tương thích với các công cụ và hệ thống khác. 

3.6. Lãnh đạo tự quản trị bản thân

Lãnh đạo tự quản trị bản thân là yếu tố then chốt trong việc đảm bảo sự ổn định và hiệu quả trong doanh nghiệp. Lãnh đạo có khả năng kiểm soát cảm xúc và ra quyết định dựa trên lý trí sẽ tạo ra môi trường làm việc chuyên nghiệp, giúp doanh nghiệp phát triển một cách bền vững.

• Phát triển khả năng tự lãnh đạo của nhà lãnh đạo: Lãnh đạo cần nhận thức rõ về bản thân, từ việc kiểm soát cảm xúc đến việc ra quyết định dựa trên dữ liệu và phân tích, giúp đưa ra các quyết định có tính chiến lược và ảnh hưởng lâu dài đến doanh nghiệp.
• Xây dựng thói quen tự quản trị bản thân: Lãnh đạo cần xây dựng thói quen như quản lý thời gian hiệu quả, lập kế hoạch chi tiết và theo dõi tiến độ công việc. Những thói quen này giúp duy trì kỷ luật, tối ưu hóa năng suất và đạt được các mục tiêu đúng hạn.
• Lãnh đạo làm gương mẫu cho đội ngũ: Khi lãnh đạo tự quản trị bản thân tốt, họ trở thành hình mẫu cho đội ngũ, từ đó tạo ra văn hóa làm việc tích cực và khuyến khích nhân viên học hỏi, làm việc hiệu quả hơn.
• Ra quyết định chiến lược dựa trên phân tích dữ liệu: Sử dụng dữ liệu và phân tích để đưa ra các quyết định chiến lược thay vì dựa vào cảm tính. Việc này giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn lực, giảm thiểu rủi ro và phát triển ổn định.

3.7. Giữ mãi tinh thần khởi nghiệp trong kinh doanh

Dù doanh nghiệp đã phát triển và có một mô hình kinh doanh ổn định, giữ mãi tinh thần khởi nghiệp luôn là yếu tố quan trọng giúp duy trì sự đổi mới và sáng tạo. Tinh thần này giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn, tìm kiếm cơ hội mới và duy trì động lực phát triển bền vững.

• Khuyến khích tinh thần sáng tạo và thử thách: Doanh nghiệp cần tạo môi trường khuyến khích sự sáng tạo và thử thách, không ngừng tìm kiếm cơ hội mới để phát triển và duy trì khả năng thích nghi với môi trường thị trường thay đổi.
• Tập trung vào cải tiến và sáng tạo không ngừng: Tinh thần khởi nghiệp không chỉ liên quan đến việc bắt đầu mà còn liên quan đến quá trình cải tiến và đổi mới liên tục. Doanh nghiệp cần liên tục nâng cao sản phẩm, quy trình và chiến lược để duy trì lợi thế cạnh tranh.
• Sẵn sàng đối mặt với thách thức và rủi ro: Doanh nghiệp khởi nghiệp cần có khả năng đối mặt với rủi ro và thách thức. Điều này giúp doanh nghiệp vượt qua khó khăn và tận dụng cơ hội để phát triển mạnh mẽ hơn trong tương lai.
• Giữ vững động lực và khao khát thành công: Tinh thần khởi nghiệp cần được duy trì liên tục để giữ vững động lực và hướng về mục tiêu dài hạn. Doanh nghiệp cần không ngừng thử nghiệm và cải tiến để duy trì sự phát triển mạnh mẽ.

3.8. Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tập trung vào khách hàng

Để chuyển từ mô hình kinh doanh theo bản năng sang mô hình kinh doanh có hệ thống, việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp tập trung vào khách hàng là yếu tố không thể thiếu. Doanh nghiệp cần tập trung vào việc hiểu rõ nhu cầu và mong muốn của khách hàng và đảm bảo mọi hoạt động đều hướng đến việc tạo ra giá trị thực sự cho khách hàng. 

• Xác định và hiểu rõ nhu cầu của khách hàng: Doanh nghiệp cần nắm bắt chính xác các vấn đề mà khách hàng đang gặp phải, từ đó đưa ra những giải pháp tối ưu và tạo ra giá trị vượt trội cho khách hàng.
• Đặt khách hàng làm trung tâm trong mọi hoạt động: Doanh nghiệp cần xây dựng một văn hóa mà mọi chiến lược và hoạt động đều lấy khách hàng làm trung tâm. Điều này không chỉ giúp tạo ra giá trị cho khách hàng mà còn nâng cao sự trung thành và gắn kết.
• Khuyến khích phản hồi từ khách hàng và cải tiến liên tục: Lắng nghe phản hồi từ khách hàng và sử dụng dữ liệu này để cải tiến sản phẩm và dịch vụ. Việc này giúp doanh nghiệp luôn đáp ứng nhu cầu thay đổi của thị trường và nâng cao chất lượng cung cấp.
• Tạo ra sự nhất quán trong trải nghiệm khách hàng: Đảm bảo rằng trải nghiệm của khách hàng là nhất quán tại mọi điểm tiếp xúc, từ trang web đến dịch vụ trực tiếp, giúp khách hàng cảm thấy an tâm và hài lòng khi sử dụng sản phẩm/dịch vụ.

Có thể thấy rằng, kinh doanh theo bản năng có thể mang lại một số thành công ban đầu, nhưng nếu không có chiến lược rõ ràng và hệ thống quản lý hiệu quả, doanh nghiệp sẽ gặp phải hạn chế về tăng trưởng và sự phát triển bền vững. Việc xây dựng mô hình kinh doanh bài bản, ứng dụng công nghệ và tập trung vào khách hàng là những yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp chuyển mình mạnh mẽ. Khi áp dụng những chiến lược này, doanh nghiệp sẽ không chỉ tăng trưởng ổn định mà còn vượt qua đối thủ cạnh tranh.